محمد جواد یوسف زاده طارمسر ی
لباس روحانیت یك نماد است و تمام بهره‏هایى كه از نمادها به دست مى‏آید از این لباس هم انتظار مى‏رود. این نماد وابسته به یك ایده و رسالت و فرهنگ است كه با آغاز تاریخ انسان آغاز شده و به سابقة همة پیامبران الهى دیرینه دارد.

 

لباس چرا؟

یكى از وجوه امتیاز انسان بر سایر حیوانات، لباس اوست. لباس پوشیدن از ویژگى‏ها و شؤون اختصاصى انسان هاست و پدیده‏اى است كه تقریباً به اندازة طول تاریخ بشر سابقه و به قدر پهنة جغرافیاى امروزین زمین، گسترش دارد. این حكم همه اقوام و ملل و فرهنگ‏ها را در كل تاریخ در بر مى‏گیرد. در تعالیم ادیان مختلف، به ویژه آیات و روایات اسلامى، آموزش‏هاى فراوانى نسبت به ضرورت حفظ پوشش، كیفیت انتخاب لباس، جنس، رنگ، طرح، اندازه و احكام لباس پوشیدن و نیز لباس اختصاصى زن و مرد و برخى دیگر از اقشار اجتماعى بیان شده است (1)

از مجموع تحقیقاتى كه به عمل آمده مسلم شده كه لباس دست كم پاسخگوى سه نیاز آدمى است: یكى اینكه او را از سرما و گرما و برف و باران حفظ مى‏كند؛ دیگر اینكه در جهت حفظ عفت و شرم به او كمك مى‏كند و بالاخره به او آراستگى و زیبایى و وقار مى‏بخشد. لباس آدمى را مى‏توان از یك لحاظ به مسكن او تشبیه كرد درست است كه انسان در ابتدا براى محفوظ ماندن از سرما و گرما و نیز حمله و هجوم حیوانات به ساختن خانه مى‏پردازد، اما علاوه بر این منظور، خانه مأمن و مأوایى است براى او، تا خود، اموال و احوال اختصاصى‏اش را در چاردیوارى آن سامان بخشد و گذشته از اینها خانة هر كس فضایى است كه او مى‏تواند ذوق و سلیقة خود را، در حد امكانات خویش در آن اعمال كند و غریزة زیبایى پسندى‏اش را ارضا نماید. لباس را نیز مى‏توان به تعبیرى «خانه» و درست‏تر بگوییم «خانة اول» هر كس دانست. لباس، خانة اختصاصى‏تر انسان است، چون هر فرد نخست در لباس خود سكونت دارد و بعد در خانه‏اش و از این قرار است كه مى‏توان گفت، همة ما به جهت لباسى كه بر تن داریم خانه به دوشیم.


لباس روحانیت یك نماد است، نمادى از یك صنف و نشانى از یك نهاد كه رسالتى بزرگ بر دوش دارد. این نهاد براى انجام آن رسالت باید از بهترین ابزارها بهره گیرد تا روزبه‏روز بر سرعت و كیفیت عمل او افزوده و موفقیت او در پیشبرد اهدافش بیشتر شود. «نماد» یكى از آن ابزارها است، لباس روحانیت یك نماد است و تمام بهره‏هایى كه از نمادها به دست مى‏آید از این لباس هم انتظار مى‏رود.

 

 

منشأ اصلى پیدایش لباس، چنان كه گفتیم نیاز به محفوظ ماندن، عفیف ماندن و زیبا بودن است، اما اشتباه است اگر تصور كنیم كه مى‏توانیم این همه اختلاف و تنوع را كه در لباس افراد جوامع مختلف و در دوران‏هاى مختلف دیده مى‏شود، تنها با در نظر گرفتن این سه اصل توجیه كنیم. اگر به گروه‏هاى گوناگون اجتماعى نظر افكنیم، مى‏بینیم كه لباس زنان، مردان و كودكان با یكدیگر متفاوت است. پوشش روستاییان با شهرنشینان فرق دارد. در شهر نیز زنان خانه‏دار، لباسى متفاوت با لباس زنان كارمند به تن مى‏كنند و اصناف و صاحبان حرفه‏هاى گوناگون نیز به تناسب كار خویش، لباسى خاص دارند. طبقات مختلف اجتماع نیز بسته به وضع اقتصادى و درآمد خود لباس‏هاى گوناگون مى‏پوشند و شرایط اقلیمى هر منطقه نیز بر نوع لباس مردم آن تأثیر مى‏گذارد. معمولاً مذاهب هم دربارة نوع لباس، دستوراتى دارند، چنان كه در اسلام نیز دربارة پوشش تن، قواعد و دستوراتى وجود دارد و اصطلاح «حجاب» در جامعة امروز ما گویاى همین نوع پوشش اسلامى است.(2)
پیشینة تمایز لباس

بازیابى تاریخ لباس روحانیت نیازمند پژوهش گسترده‏اى است و این مختصر گنجایش آن تفصیل را ندارد. اما بررسى سریع كتب تاریخ نیز به سهولت بر ما آشكار مى‏گرداند كه در گذشتة حیات بشر، اصناف مختلف اجتماعى - از جمله روحانیان، علما، فقها، قاضیان و خطیبان - در فرق مختلف و ادیان گوناگون لباس‏هاى متفاوت داشته‏اند. گرچه این لباس‏ها در امتداد تاریخ مرتب تغییر كرده و به شكل‏هاى گوناگون درآمده‏است. به این گزارش‏هاى تاریخى توجه كنید:

در اواخر قرن دوم قاضیان باید طویله كه نوعى كلاه بلند (قلنسوه) بود بر سر مى‏گذاشتند و عمامة سیاهى نیز به دور آن مى‏بستند و جامه و عباى سیاه مى‏پوشیدند و طیلسانى بر آن كلاه مى‏انداختند. طیلسان در ابتدا پارچه‏اى بود كه بر سر یا بر روى كلاه و به ویژه روى عمامه مى‏انداختند و ادامة آن تا روى شانه‏ها و كتف‏ها را نیز مى‏گرفت. كم‏كم و به مرور زمان بلندتر شد و خود به صورت لباسى درآمد كه تا حدود زانوان ادامه داشت و با وجودى كه آستین نداشت اما روى دست‏ها را تا نیمه مى‏پوشانید. این پوشش مخصوص قضات و به ویژه فقها شد.

لباس فقها را ابویوسف، قاضى زمان هارون‏الرشید ترتیب داده بود. البته كم‏كم پوشیدن جبة نیمه بلند و گشاد و سبزرنگ كه حاشیه‏دوزى شده بود در میان فقها و علما مرسوم شد.(3)

فلاسفه و اهل حكمت، لباس ویژه‏اى داشتند كه به «جامه بخارایى» مشهور بود. این جامه میان فقیهان و محدثان مرسوم نبود. سخنوران و واعظان نیز به هیأت ویژه‏اى كلاه خمره‏اى بر سر مى‏نهاده و دستار مى‏بستند. لباس كاتبان «دراعه» نام داشت. دراعه جامه‏اى بود داراى آستین‏هاى گشاد كه در آن نوشت‏افزار و لوازم مورد نیاز كتابت را قرار مى‏دادند.

اطلاعاتى كه در مورد علماى عصر سامانى در منابع و مآخذ درج شده‏است قدرى بیشتر و واضح‏تر است. ابوالمظفر محمد بن ابراهیم برغشى وزیر سامانیان بعدها كه از كار وزارت كناره گرفت و به كسب علم و معرفت پرداخت (حوالى 400 هجرى) دراعه سپیدى به تن مى‏كرد. در زمستان دراعه را بر روى دیگر لباس‏هایشان مى‏پوشیدند و سپس عمامه را بر سر خود مى‏نهادند. این لباس تعداد بسیارى از علما و فقها به ویژه در شهرهاى خراسان بود. اینان همچنین معمولاً دستار بزرگى بر سر خود مى‏گذاردند و تحت‏الحنك نیز مى‏انداختند یعنى قسمتى از دنبالة عمامه خود را باز مى‏كردند و از زیر چانه مى‏گذراندند و آن را بر روى شانه و سینة خود رها مى‏كردند.(4)

بر اساس نقل تاریخ احمد بن حنبل به دلیل امتناع از پوشیدن لباس سیاه دوران معتصم و پاى‏فشارى بر حفظ لباس سبز خود مؤاخذه شد. این موضوع به خوبى نشان از اهمیت لباس در نظر آنان دارد.

نقاشى‏ها و تصاویر به جاى مانده از ایام گذشته نیز شواهد گویایى از اختلاف لباس اقشار مختلف، ارائه مى‏دهد.

تصویرى از كتاب مقامات حریرى عالمى را در مسجد و در بالاى منبر در حال وعظ و پاسخ گفتن به پرسش‏هاى مردم نشان مى‏دهد وى عمامه خود را طورى بسته كه ادامة عمامه از روى سر به طرف عقب رفته و آویزان است. كتاب آثار الباقیة بیرونى نیز عالمى را بالاى منبر و در حال وعظ و تدریس نشان مى‏دهد عمامة سفید او نسبتاً بزرگ پیچیده شده‏است. (5)

ابن سینا دانشمند نامدار قرن جهارم و پنجم نیز به سبك رایج میان فقها، لباس روحانیت مى‏پوشید و تحت‏الحنك مى‏بست.

این گزارش‏ها و گزارش‏هاى فراوان دیگرى كه در اسناد تاریخى ثبت شده، به خوبى نشان مى‏دهد كه از دیرزمان در مسئله لباس میان اصناف مختلف تمایز وجود داشته‏است و این امر، اختصاص به عصر حاضر ندارد.(6)
لباس روحانیت

لباس روحانیت یك نماد است، نمادى از یك صنف و نشانى از یك نهاد كه رسالتى بزرگ بر دوش دارد. این نهاد براى انجام آن رسالت باید از بهترین ابزارها بهره گیرد تا روزبه‏روز بر سرعت و كیفیت عمل او افزوده و موفقیت او در پیشبرد اهدافش بیشتر شود. «نماد» یكى از آن ابزارها است، لباس روحانیت یك نماد است و تمام بهره‏هایى كه از نمادها به دست مى‏آید از این لباس هم انتظار مى‏رود. این نماد وابسته به یك ایده و رسالت و فرهنگ است كه با آغاز تاریخ انسان آغاز شده و به سابقة همة پیامبران الهى دیرینه دارد.

اگر از لباس روحانیت به عنوان لباس پیامبر اكرم‏صلى الله علیه وآله و امام صادق‏علیه السلام یاد مى‏شود به این معنى نیست كه رسول اكرم‏صلى الله علیه وآله و امام صادق‏علیه السلام همین عمامه و عبا و قبا را با سبك امروزین آن در برداشته‏اند. این سخن بیان وابستگى این نماد به اسلام و تشیع است و پیوند آن با نبوت و امامت. و به همین جهت بزرگداشت این لباس نیز تعظیم یكى از شعائر الهى به شمار مى‏رود.

لباس روحانیت یك نماد است، نمادى از یك صنف و نشانى از یك نهاد كه رسالتى بزرگ بر دوش دارد. این نهاد براى انجام آن رسالت باید از بهترین ابزارها بهره گیرد تا روزبه‏روز بر سرعت و كیفیت عمل او افزوده و موفقیت او در پیشبرد اهدافش بیشتر شود. «نماد» یكى از آن ابزارها است، لباس روحانیت یك نماد است و تمام بهره‏هایى كه از نمادها به دست مى‏آید از این لباس هم انتظار مى‏رود. این نماد وابسته به یك ایده و رسالت و فرهنگ است كه با آغاز تاریخ انسان آغاز شده و به سابقة همة پیامبران الهى دیرینه دارد.

اگر از لباس روحانیت به عنوان لباس پیامبر اكرم‏صلى الله علیه وآله و امام صادق‏علیه السلام یاد مى‏شود به این معنى نیست كه رسول اكرم‏صلى الله علیه وآله و امام صادق‏علیه السلام همین عمامه و عبا و قبا را با سبك امروزین آن در برداشته‏اند. این سخن بیان وابستگى این نماد به اسلام و تشیع است و پیوند آن با نبوت و امامت. و به همین جهت بزرگداشت این لباس نیز تعظیم یكى از شعائر الهى به شمار مى‏رود.



نوع مطلب : دینی,فرهنگی,مذهبی، 
برچسب ها :
لینک های مرتبط :
نظرات ()
پنجشنبه 23 شهریور 1396 08:34 ب.ظ
Hey are using Wordpress for your blog platform?
I'm new to the blog world but I'm trying to get
started and create my own. Do you need any html coding expertise to make your own blog?
Any help would be greatly appreciated!
دوشنبه 13 شهریور 1396 05:44 ق.ظ
I really like your blog.. very nice colors & theme. Did
you design this website yourself or did you hire someone
to do it for you? Plz reply as I'm looking to create my own blog
and would like to find out where u got this from.
appreciate it
دوشنبه 25 اردیبهشت 1396 05:20 ب.ظ
Hi there, just wanted to tell you, I liked this article.
It was helpful. Keep on posting!
 
لبخندناراحتچشمک
نیشخندبغلسوال
قلبخجالتزبان
ماچتعجبعصبانی
عینکشیطانگریه
خندهقهقههخداحافظ
سبزقهرهورا
دستگلتفکر





آمار وبلاگ
  • کل بازدید :
  • بازدید امروز :
  • بازدید دیروز :
  • بازدید این ماه :
  • بازدید ماه قبل :
  • تعداد نویسندگان :
  • تعداد کل پست ها :
  • آخرین بازدید :
  • آخرین بروز رسانی :
امکانات جانبی